وجه تسمیه
بنابه گمانی، تلفظ دقیق این نام رِشت بوده که آن نیز از بن ریسیدن گرفته شدهاست و دلیل این نام گذاری مطرح بودن این شهر در تولید رشتههای ابریشمی دانسته شدهاست.
همچنین گفته میشود در ابتدا رشت به صورت روستایی بزرگ میان یک فضای جنگلی بوده و از آبادیهای کهن ایران بشمار میرفته که نامش در کتاب حدودالعالم به سال ۳۷۲ هجری آمدهاست. در خصوص نام رشت هم نظرات متعددی وجود دارد. از جمله معروف به (بیه) یعنی مصب بین دو رود یا (دارالمرز) یعنی سرزمین پست و گود (جلگه) و یا به نظر علیاکبر دهخدا چون ساخت اصلی شهر در سال ۹۰۰ هجری بوده و کلمه رشت در حساب ابجد ۹۰۰ است این نام را انتخاب نمودند. قومیت مردم رشت گیلک و به زبان گیلکی با لهجه بیه پس تکلم میکنند. مذهب اکثریت مردم شیعه اثنی عشری است ولی تعدادی اقلیت مذهبی از سالهای بسیار دور در کنار دیگر مردم رشت زندگی میکنند.
از دیگر دلایل نام گذاری رشت کلمه «رش» به معنی باران بسیار ریز است. زیرا آب و هوا در این منطقه تقریباً ۸ ماه از سال بارانی است که نوع باران رش بوده و تا ۴ روز در هفته نیز ممکن است ادامه پیدا کند. در این صورت رشت یعنی مکانی که در آنجا باران به صورت مداوم میبارد واژه گیلکی «وارش» که به معنی باران است موید این نکته است که این واژه مرکب از وا+رش ساخته شده که اصل کلمهء مرکب هم پیشوند «وا» معادل «باز» متبادر کنندهء «باز باران» یعنی «باران مکرر»است و این در واقع خصوصیت اصلی این شهر است.
دمای هوای رشت معمولاً در زمستان از ۵ درجه زیر صفر پایین تر نمیرود و حداکثر آن در تابستان ۳۷ درجهاست.البته حداقل ۱۹- درجه (۲ بهمن۱۳۴۳) و ۴/۱۲- درجه (۲۵ دی ۱۳۸۶) و همچنین حداکثر ۴۰ درجه (۳۱ شهریور ۱۳۶۵) نیز در رشت مشاهده شدهاست.
گاهی اوقات در ماههای سرد سال استقرار هوای کم فشار بر روی دریای خزر باعث ایجاد پدیده فون میشود.به اینصورت که دمای هوای رشت و شهرهای اطراف آن بطور ناگهانی با وزش باد گرم حتی تا ۳۰ درجه بالای صفر افزایش پیدا میکند.این پدیده پس از چند روز با سرد شدن ناگهانی هوا و بارش برف یا باران خاتمه پیدا میکند.
بارندگیها در فصول بهار و تابستان رگباری و محلی و در پاییز و زمستان متأثر از ریزش هوای سرد از عرض های شمالی است.در فصل زمستان هوای بسیار سرد و خشک مناطق جنب قطبی همراه با هسته پر فشار با ریزش به عرضهای جنوبی تر و عبور از روی دریای کاسپین مرطوب شده و ضمن همراهی با جریانات ناپایدار اروپایی باعث بارندگیها بسیار خوب و گاهی اوقات برفهای شدید در شهر رشت میشود.برفهای بیش از ۴ متر سالهای ۱۳۲۸ و ۱۳۵۰ و بارش برف سهمگین ۱۷ تا ۲۳ بهمن ۱۳۸۳ و بیش از ۱۹۰ سانتی متر در روزهای ۱۵ تا ۲۴ دی ۱۳۸۶ به این علت میباشد.
بقعه خواهر امام
آرامگاه سلیمان داراب (آرامگاه میرزا کوچک جنگلی): دلاور نهضت جنگل
مجموعه شهرداری
موزه سردارجنگل - خانه میرزا کوچک خان جنگلی (واقع در محله استادسرا)
موزه رشت (تأسیس ۱۳۴۹ - واقع در خیابان بیستون)
خانه ابریشمچی (واقع در میدان صیقلان)
خانه حاج میرزا خلیل رفیع (واقع در خیابان استاد مطهری که محل شورای اسلامی شهر رشت میباشد)
آرامگاه شهیدان (واقع در جوار بیمارستان پورسینا که آرامگاه چهار تن از شهدای جنبش مشروطیت گیلان است)
پارک شهر رشت معروف بهباغ محتشم (شامل پارک اصلی که سابقه آن به دوره ناصری میرسد و عمارت کلاهفرنگی رشت و شهربازی)
بازار سنتی رشت (شامل میدان بزرگ و میدان کوچک و چهارسوقها و کاروانسراها است)
بوستان ملت (واقع در چهارراه گلسار، ابتدای جاده انزلی)
موزه رشت (واقع در خیابان بیستون)
سبزه میدان (شامل کتابخانه عمومی و تندیسهایی از مشاهیر گیلان)
بقعه دانای علی (واقع در خیابان بیستون)
بقعه بی بی و زینب (واقع در خیابان عطاآفرین کوچه بی بی زینب)
پارک دانشجو (واقع در میدان یخ سازی)
موزه میراث روستایی گیلان (واقع در جاده رشت - تهران، پارک جنگلی سراوان)
کتابخانه ملی رشت (با قدمتی بالغ بر ۸2 سال(1306) خورشیدی، واقع در خیابان اعلم الهدی)
محله چمارسرای رشت (قدیمی ترین محله رشت که خانه پیر زنی بوده که وسعتی بسیار داشت)
محله هلال احمر که در کنار هلال احمر استان قرار دارد {محله تازه تاسیس است}
مؤسسات آموزش عالی
دانشگاه گیلان
دانشگاه علوم پزشکی گیلان
دانشگاه جامع علمی کاربردی واحد گیلان
آموزشکده فنی و مهندسی شهید چمران رشت
آموزشکده دخترانه دکتر معین رشت
جهاد دانشگاهی غیر انتفاعی گیلان
دانشگاه پیام نور واحد گیلان
مرکز آموزش عالی جابرابن حیان
شهرستان خرم دره یکی از شهرهای سرسبز و باصفای استان زنجان است . این شهر دارای مردمی مومن و حامی ولایت فقیه بوده و در جنگ تحمیلی 115 شهید به نظام جمهوری اسلامی تقدیم کرده است .
این شهرستان دارای زمینهای متعدد کشاورزی و محصولاتی از جمله سیب سرخ خرم دره که در جهان رتبه اول را داشته و لوبیا سیب زمینی انگور گردو و ... که با داشتن 200 حلقه چاه عمیق کشاورزی و شرکت بزرگ کشت و صنعت بنیاد مستضعفان که با داشتن بیش از چهار هزار گاو شیری روزانه 80 تن شیر به استان و استانهای همجوار صادر و از لحاظ صدور لوبیا مرغ و تخم مرغ و گوشت قرمز در استان رتبه اول را دارد و به کشورهای اروپائی نیز از محصولات کشت و صنعت صادر می شود. تپه تاریخی خالصه خرم دره با قدمت 8000 ساله عمر سکونت در این شهر را مشخص می کند . خرم دره از لحاظ باسوادی در کشور و استان رتبه اول را داشته و اولین مدرسه در سال 1311 شمسی بنام دبستان محدث در این شهر تاسیس گردیده و دارای مراکز علمی چون دانشگاه اسلامی کار علمی کاربردی پیام نور آزاد دانشکده فنی حرفه ای خواهران جهاد دانشگاهی است . خرم دره به دلیل جنگلهای انبوه و سرسبز همچون شمال کشور به سنگاپور ایران معروف می باشد. خرم دره دارای اداراتی چون شهرداری مخابرات پست گروهان ژاندارمری و ایستگاه راه آهن است که سابقه دیرینه بیش از نیم قرن دارد . خرم دره در سال 86 به فرمانداری ارتقا یافته و در زمان بخش دارای حومه بوده که متاسفانه الان بدون حومه چون یک جزیره در وسط شهرستان همجوار می باشد که قبلا دارای شهرهائی چون هیدج و صائین قلعه بوده است . بی توجهی مسئولین به این شهرستان باعث نگرانی شهروندان شده و خرم دره با تولید 70 تن شیر روزانه خود از شیر بی بهره و به ادارات شیر پاستوریزه بهادر و به خانوارها شیر غیرقابل استفاده عرضه می شود. در هیچ جای دنیا و کشور چنین نیست که تاکسیهای شهری فقط در یک محل بصورت دوبله پارک و مردم در خیابانها از استفاده تاکسی محروم و ناچار از وسایل نقلیه شخصی استفاده کنند. درحالی کرایه 100 تومان از مردم دریافت می شود که نرخ مصوب 75 تومان می باشد و مسئولین به اعتراضات مردم توجه ندارند . در موقع بارندگی آب در چاله چوله های کوچه ها و خیابانها مردم را کلافه می کند . این شهر 60 هزار نفری فاقد ترمینال مسافربری می باشد و مردم به ناچار به شهر هم جوار مراجعه می نمایند و در موقع برگشت نیز در خیابانهای شهر هم جوار سرگردان می مانند. هم چنین سالن سه هزار نفری ورزش که بیش از 10 سال از احداث آن می گذرد و مسئولین به آن بی تفاوتند . راه خرم دره به شمال و خرم دره به قیدار از قبل از انقلاب بصورت نیمه کاره مانده و خرم دره به شهر کلنگ زنی معروف گشته ولی از راه اندازی پروژه ها خبری نیست و تنها از لحاظ آموزش و پرورش به علت فعال بودن مدیریت پیشرفت فیزیکی داشته است .
سالن انتظار و ساختمان ایستگاه راه آهن نزدیک به یک قرن گذشته و تنها سالن انتظار آن بصورت مخروبه و اتاق 4 * 3 می باشد که مسئولین استان در هر شهر به شهرستان قول احداث ساختمان جدید ایستگاه را داده اند خبری نیست . مردم خرم دره از استاندار عاجزانه تقاضا دارند که برای رفع بیکاری جوانان که در استان از لحاظ بیکاری مقام اول را دارد فکری کنند و با ایجاد چند شرکت مادر از جمله کارخانه شیر پاستوریزه صنایع تبدیلی و کارخانه آب میوه به کاهش بی کاری کمک کنند.
هم چنین کارخانه کشمش پاک کنی مسئله بعدی اینست که مسئولین شهرستان با خبرنگاران داخلی همکاری نداشته و از خبرنگاران دیگر شهرهای استان همجوار جهت تعریف و تمجید دعوت می کنند و مردم از عمل کرد ادارات بدون اطلاع می باشند از لحاظ کشاورزی با این همه زمینهای مساعد و آب فراوان و سرسبز بودن باغات متاسفانه آبیاری قطره ای و بارانی حتی یک درصد را نداریم درحالی که شهرستانهای همجوار 72 درصد دارند و آبهای زیرزمینی شهرستان به هدر می رود . متاسفانه در خرم دره نظم و ترتیب وجود ندارد و مردم از دست موتورسیکلت داران مزاحم آسایش ندارند. آنها پیاده روها را اشغال کرده و سد معبر نموده اند. این شهر همچنین از لحاظ روشنائی بسیار ضعیف است و و شهر نیمه تاریک می باشد.
خرم دره ـ خبرنگار روزنامه جمهوری اسلامی 
منبع :www.jeslami.com
شهر هیدج در استان زنجان در بخش مرکزی شهرستان ابهر در 75 کیلومتری شرق زنجان در عرض جغرافیایی 36 درجه و 15 دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 49 درجه و 7دقیقه در دشت وسیع زنجان- ابهر با روند شمال غربی جنوب شرقی بین ارتفاعات طارم از شمال شرقی کوههای سلطانیه از جنوب و جنوب غرب که عارضه سطح الا رض خاص قابل توجهی در آن وجود ندارد واقع شده واز گذشته از کانونهای مهم جمعیتی استان بوده ، از نظر تاریخ جوان است مورخ نامی مغول حمدا ... مستوفی که در نیمه اول قرن هشتم کتب تاریخی خود را تالیف کرده است با همه ی احاطه و اشرافی که به منطقه داشته اسمی از هیدج نبرده است . در خصوص وجه تسمیه ی شهر هیدج اینگونه گفته شده که در اصل هودج بوده و در اثر استعمال عامیانه « واو» به « یاء » تبدیل شده است در کتاب تاریخ زنجان موسوی آمده است که یکی از خوانین که آثار سنگ قبرش در این شهر موجود است قبل از آبادی آنجا با کجاوه ی زرّین [ هودج] در حال حرکت از این محل بوده است که کسالتی به خاتون عارض می شود به ناچار از هودج نزول کرده ، خیمه و خرگاهی می زنند تا بلکه کسالت بر طرف و عارضه بهبودی یابد ، ولی نو عروس ، جهان خانم در این محل – که بین اهالی هیدج به حی مردان معروف است – فوت می نماید . واز آن روی اینجا به هودج معروف وبعد ها به هیدج تغییر می یابد.
مرحوم حکیم هیدجی در دیوان خود به طرز بدیعی از زادگاهش یاد می کند
مرا جایگه صفحه ی هیدج است که بر نو عروس جهان هودج است
این شهر دارای حوزه ی علمّیه ی دینی است که قدمت بنای آن به بیش از یک ونیم قرن می رسد و در دوران فعالیت خود منشا خیر و برکت فراوان بوده و مردان فاضل و ادبای فر هیخته ای را در دامان خود پرورده است که از جمله ی آنان می توان به مرحوم حکیم هیدجی ، مرحوم ملا غلامرضا اصولی ، مرحوم ملا نظر علی هیدجی ، مرحوم حاج ملا محمد حسین فخیمی (معروف به حاج آخوند) مرحوم حاج شیخ عبدالرحمان محمدی ،مرحوم حاج شیخ فضایل فاضلی و ... اشاره کرد.
و سابقه شهری آن به سالهای دهه40 برمی گردد این شهر در بین شانزده شهر استان رتبه پنجم جمعیتی بعد از مراکز شهرستانهای زنجان،ابهر ، خرمدره وقیدار(خدابنده)در رتبه چهارم به لحاظ محدوده خدماتی
و قانونی و بزرگتراز قیدار (خدابنده) می باشد. در سالهای دهه ای 60-70جمعیت آن از خدابنده نیز بیشتر بوده است متاسفانه در سه دهه اخیر به دلیل تغییرات سیاسی اداری در منطقه و عدم سرمایه گذاری در بخش های مختلف ا قتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی وعمرانی این شهر و توجه خاص به شهرهای دیگر ، هیدج رونق وجایگاه خودش را به تدریج از دست داد.
جمعیت هیدج درسال 1345 درحدود (4700نفر )در سال 1355(6212نفر ) درسال1365 (9107نفر ) در سال 1375(10727نفر) بوده است و نسبت جمعیت شهری هیدج نسبت به شهرستان به ترتیب 15درصد ، 10 درصد ، 9در صد بوده است که یک سیر نزولی داشته است.
مساحت این شهر در حدود5کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا 1600متر می باشد . به دلیل وجود شیبب و کوههای شمالی و جنوبی این شهر دارای منابع آب غنی و رودخانه های متعددی می باشد وبه دلیل وجود منابع آب سطحی و زیر زمینی فعالیت های کشاورزی رونق زیادی دارد و به لحاظ آب هوایی جزءاقلیم خیلی سرد .معتدل می باشد.
این شهر به لحاظ تقسیمات سیاسی اداری در دهه های گذشته دچار تحولاتی گردیده ، به طوری که از سال1357جزء شهرستان ابهر بوده و با تغییراتی که در سال1376در تقسیمات سیاسی اداری شهرستان رخ دادخرمدره از ابهر منتزع و با الحاق شهر هیدج و روستا ههای همجوار شهرستان جدیدی بدون لحاظ کردن ویزگی های طبیعی ، اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی شکل گرفت بار دیگر در سال 1378 این شهر از شهرستان خرمدره منتزع وبه شهرستان ابهر الحاق گردید.
بابه وجود آمدناین تغییر و تحولات در تقسیمات سیاسی اداری منطقه و تغییر مرزها و رقابت بین شهرهای منطقه بویژه مراکز این دو شهرستان ، هیدج به دلیل شرایط ذکر شده دچار دستخوش تغییرات و مشکلات و عقب ماندگی هایی در خصوص زیر ساخت های اقتصادی ، احتماعی و فرهنگی گردید. به طوری که شهر هیدج از قدیم الایام به عنوان مرکز تجاری و خدماتی و فرهنگی منطقه عمل می نمود و حوزه نفوذ آن نه تنها شهرها و روستا ههای همجوار بلکه مناطق خدابنده ، سلطانیه و طارم را نیز شا مل می شد.
منبع : سایت /http://www.hidaj.com/?Page=History
